FaceBook
YouTube
Google Plus
Instagram

Wyszukiwarka
Spektakle
Drukuj Zmniejsz tekst Powiększ tekst
Kup bilet

XXIV ŁSB / Akram Khan Company – UNTIL THE LIONS
Balet

Choreografia:
Akram Khan

Data premiery:
12.01.2016

Czas trwania:
1 godzina (bez przerwy)

Realizatorzy:
Reżyseria, choreografia, wykonanie:
Akram Khan

Koncepcja narracyjna, scenariusz, tekst:
Karthika Naïr

Projekt wizualny:
Tim Yip

Światła:
Michael Hulls

Dramaturg:
Ruth Little

Muzyka:
oryginalna ścieżka dźwiękowa skomponowana przez Vincenzo Lamagnę we współpracy z Sohini Alam, David Azurza, Yaron Engler, Akram Khan, Christine Joy Ritter

Tancerze:
Ching-Ying Chien, Joy Alpuerto Ritter, Rianto

Muzycy:
Sohini Alam, Joseph Ashwin, David Azurza, Norman Jankowski



Dopóki lwy nie będą miały własnych historyków,
historia łowów zawsze będzie gloryfikować myśliwego.


/ przysłowie afrykańskiego plemienia Ugbo

UNTIL THE LIONS to choreograficzna odpowiedź na opowieść o Ambie/Shikhandim zaczerpniętą z Mahabharaty, klasycznego sanskryckiego eposu południowoazjatyckiego – ulubionej lektury Akrama Khana od wczesnego dzieciństwa. Poetka i pisarka Karthika Naïr postanowiła w swojej wielokrotnie nagradzanej książce z 2015 roku zatytułowanej Until the Lions: Echoes from the Mahabharata na nowo przedstawić historię Amby/Shikandiego oraz dzieje kilku innych drugoplanowych postaci poematu. Poetycka renarracja autorstwa Naïr wreszcie pozwoliła kobiecym postaciom (których życie, historia i rola były w dużej mierze podporządkowane mężczyznom) przemówić, odzyskać godność oraz cel.

W Mahabharacie Amba jest najstarszą córką króla Kashi. W trakcie publicznej ceremonii swayamvara, podczas której księżniczka ma wybrać kandydata na męża, niespodziewanie pojawia się niezrównany wojownik i łucznik Bheeshma, syn króla Kuru, który pokonuje wszystkich kandydatów do ręki Amby (w tym jej ukochanego Shalvę) i porywa księżniczkę.
Bheeshma (którego imię tłumaczy się jako „ten, który złożył straszną przysięgę”) ślubował dożywotni celibat i dlatego decyduje się podarować Ambę swojemu przyrodniemu bratu, następcy tronu Kuru. Wojownik odkrywa jednak, że księżniczka oddała już swoje serce komu innemu i uwalnia Ambę. Niestety ukochany księżniczki, Shalva, odtrąca dziewczynę, która została wygrana przez innego mężczyznę w uczciwym pojedynku.
Zrozpaczona Amba wraca do Bheeshmy i domaga się, żeby naprawił wyrządzone jej krzywdy i zgodził się pojąć ją za żonę. Wojownik związany przysięgą celibatu odmawia i ignoruje dalsze prośby domagającej się sprawiedliwości księżniczki. Ostatecznie Amba poprzysięga Bheeshmie zemstę i postanawia podporządkować jej całe swoje życie.
Długie lata ciężkiej pokuty zadanej księżniczce naruszają równowagę wszechświata. W końcu kobiecie ukazuje się bóg Śiwa i obiecuje jej, że w kolejnym życiu uda się jej zabić Bheeshmę. Amba pragnąc jak najszybciej zrealizować swój plan, popełnia samobójstwo i odradza się jako Shikhandi – księżniczka, która dzięki pomocy ducha leśnego przybiera ostatecznie męską postać.
Powodowany chęcią zemsty i wypełnienia obietnicy złożonej przez Ambę, Shikhandi szkoli się w walce, by wreszcie dziesiątego dnia apokaliptycznej walki pomiędzy dynastiami Kaurawów i Pandawów stanąć twarzą w twarz z Bheeshmą na polu bitwy. Bheeshma, odkrywszy, że Shikhandi jest kolejnym wcieleniem Amby i w dodatku kobietą, składa broń. Chwilę słabości wojownika wykorzystuje żołnierz Arjuna, który przypuszcza atak na księcia Kuru. Bheeshma ugodzony strzałami Arjuny i Shikhandiego leży na polu bitwy, na łożu ze strzał, czekając na śmierć i zakończenie walk.
Until the Lions ukazuje ostateczną konfrontację pomiędzy Shikhandim (napędzanym nienawiścią Amby) i Bheeshmą. Dwie udręczone i samotne dusze toczą, bez przeciwników czy sprzymierzeńców, pojedynek będący zwieńczeniem dwóch żyć – ich drogi od lojalności po zdradę i od oddania po gniew.
Shikhandi również ginie, zamordowany nocą ostatniego, osiemnastego dnia walk przez trzech wojowników z dynastii Karawów, którym udało się przeżyć wojnę. Pokonani i zaślepieni gniewem żołnierze łamią reguły walki i mordują śpiącego Shikhandiego, uniemożliwiając tym samym jego duszy trafienie do nieba.


***
Co określa płeć? Co sprawia, że jest się mężczyzną lub kobietą? Czy jedynym wyznacznikiem jest ciało? Czy może chodzić o głębsze, nienazwane impulsy, które kierują pożądaniem lub ekspresją – swoisty głos wewnętrzny? A może decydują tylko cechy zewnętrzne, czyli etykiety przypinane przez społeczeństwo? Jak trwałe i niezmienne są te etykiety? I wreszcie jaką rolę w naszym sposobie postrzegania odgrywa czarodziej czas?
Po wkroczeniu w czwartą dekadę życia, w pełni świadomy rosnących potrzeb stawianych przez ciało wraz z upływem czasu, jak również konieczności przejścia od siły do wytrzymałości, Akram Khan postanowił spojrzeć na problem płci i jej postrzegania przez pryzmat jednego ze swoich ukochanych poematów epickich z dzieciństwa – Mahabharaty.
Akram Khan zarówno jako tancerz, jak i choreograf mierzył się z eposem w konsekwentny i niezwykły sposób – najpierw jako nastolatek występował w Mahabharacie reżyserowanej przez Petera Brooka, by potem również w swoich choreografiach Ronin (2003), Third Catalogue (2005) i Gnosis (2010) prezentować historie wybranych bohaterów poematu.
Until the Lions* ponownie przywołuje treść wielkiego eposu, tym razem jednak robi to za pośrednictwem opowieści o fascynującej postaci kobiecej – Ambie, która kwestionuje definicje męskości i kobiecości i która rzuca wyzwanie czasowi. Amba to księżniczka porwana w dzień swojego ślubu przez Bheeshmę, księcia sąsiedniego królestwa, który planuje podarować ją swojemu bratu w prezencie. Choć ostatecznie księżniczka odzyskuje wolność, jej życie jest zrujnowane – zostaje odtrącona przez własną rodzinę, narzeczonego (który przegrał pojedynek o nią z Bheesmą), swojego porywacza, który nie zamierza ratować jej honoru oraz całe społeczeństwo. Nie mogąc otrzymać znikąd wsparcia, Amba wzywa na pomoc bogów.
Until the Lions przygląda się temu, co dzieje się w momencie, gdy zasady społeczne przypisane każdej płci niszczą ją, zamiast chronić. Co ma zrobić kobieta, która traci władzę nad swoim ciałem (które mimowolnie utożsamiane jest z jej cnotą)? Jak daleko jest w stanie się posunąć skrzywdzona kobieta, żeby odzyskać kontrolę nad własnym życiem i dojść sprawiedliwości? A kiedy dochodzenie sprawiedliwości przerodzi się w pragnienie zemsty, jaką cenę będzie musiało zapłacić za to jej ciało? Jaką cenę przyjdzie zapłacić za to ludzkości?
Zgodnie z przysłowiem afrykańskiego plemienia Ugbo „Dopóki lwy nie będą miały własnych historyków, historia łowów zawsze będzie gloryfikować myśliwych”. W pracy nad Until the Lions, Akram Khan ponownie połączył siły z niektórymi realizatorami artystycznymi, którzy pracowali z nim nad uznaną i wielokrotnie nagradzaną choreografią solową DESH, m.in. z pisarką Karthiką Naïr, projektantem wizualnym Timem Yipem, reżyserem oświetlenia Michaelem Hullsem i dramaturg Ruth Little. Do zespołu dołączył kompozytor Vincenzo Lamagna. Wszyscy oni próbują być historykami jednej ze wspaniałych i niedocenionych bohaterek Mahabharaty, której tragiczna historia, niestety, powtarza się dzisiaj w wielu regionach świata.

* Spektakl stanowi częściową adaptację książki Until the Lions: Echoes from the Mahabharata autorstwa Karthiki Naïr


***
Akram Khan o Until the Lions

Od czasu DESH rozmyślałem nad wykorzystaniem i wydolnością mojego ciała, szczególnie, że trzy lata temu skończyłem czterdzieści lat. Zejście ze sceny w kulisy, przejście od ciała do umysłu, od ucieleśniania do wyobrażania sobie tego, co materialne – wszystko to złożony i delikatny proces, a także swoiste rozdroże. Owo rozdroże wydaje mi się interesujące i ekscytujące (mam bowiem w zwyczaju pamiętać momenty życiowych zmian i wyborów, a nie stopniowego rozwoju).
Stojąc na wspomnianym wcześniej rozdrożu, zorientowałem się, że często wracam do tego, co było bardzo bliskie mojemu sercu w czasach dzieciństwa – do Mahabharaty. Spośród wielu intrygujących opowieści, najgłębiej zapadły mi w pamięć te opowiadające o kobietach i ich przygodach. Jak w wielu innych mitologiach kobiety są często cichymi bohaterami, uosobieniem siły, kreatywności i wytrzymałości i to właśnie ich pomijane historie nie dają mi spokoju i po dziś dzień wracają do mnie. Zapraszając do współpracy część realizatorów pracujących przy DESH, w tym Karthikę Naïr (autorkę zarówno DESH, jak i Until the Lions stworzonego w oparciu o jej pomysł), chcę przeanalizować wyobrażenie i ekspresję ruchową obu płci. Jestem zachwycony możliwością zgłębiania tajników kobiecego ciała przy pomocy własnego ciała, wykorzystując do tego wiedzę i umiejętności zdobyte w czasie nauki indyjskiego tańca klasycznego kathak. Pragnę opowiedzieć historię Amby, jednej z najbardziej fascynujących i pełnej sprzeczności postaci poematu. Dla mnie jest ona cichą bohaterką, ale również istotą ulegającą wielowymiarowym przeobrażeniom (jako że z kobiety staje się mężczyzną).
Zawsze bałem się analizować (szczególnie w kontekście współczesnym) zagadnienia seksualności i płci/gender, głównie ze względu na moje południowoazjatyckie wychowanie – jesteśmy bowiem zniechęcani, by poruszać podobne tematy w rozmowach ze starszymi, a nawet rówieśnikami. Nie zmienia to jednak faktu, że zagadnienia te są obecne w naszym życiu prywatnym, nawet jeśli pozostają niewyartykułowane i są pomijane. Mam szczęście żyć i pracować w świecie tanecznym, który zezwala na dociekliwość, prowokuje debaty, inspiruje się różnorodnymi opowieściami, a potem umożliwia ich prezentowanie, rozpowszechnianie oraz doświadczanie. Dlatego stojąc na rozdrożu mojej własnej cielesnej drogi chcę poświęcić się zbadaniu oraz przywróceniu prawowitego miejsca historii Amby. W naszym społeczeństwie zdajemy się ulegać „inteligencji”, lekceważąc przy tym mądrość. Chciałbym powrócić do tradycji mądrości zawartej w Mahabharacie, wykorzystując przy tym moje przeobrażające się ciało i trwający w nim dialog inteligencji z mądrością.
– Akram Khan


***
Akram Khan – obecnie jeden z najbardziej znanych i cenionych choreografów na świecie. W niewiele ponad szesnaście lat stworzył dorobek, który stanowi ogromny wkład w brytyjską i światową sztukę tańca współczesnego. Swoją renomę buduje w oparciu o pomysłowe, bardzo przystępne i dotykające współczesnych problemów produkcje, takie jak DESH, iTMOiVertical RoadGnosis i zero degrees.
Akram Khan jest bardzo chętnie zapraszany do współpracy przez największych światowych artystów, reprezentujących różne kręgi kulturowe i dyscypliny sztuki. Wśród twórców, z którymi pracował, znajdują się m.in. Narodowy Balet Chin, aktorka Juliette Binoche, balerina Sylvie Guillem, choreograf i tancerz Sidi Larbi Cherkaoui, piosenkarka Kylie Minogue, artyści wizualni Anish Kapoor, Antony Gormley i Tim Yip, pisarz Hanif Kureishi oraz kompozytorzy Steve Reich, Nitin Sawhney, Jocelyn Pook i Ben Frost.
Choreografie Khana są poruszające – inteligentnie tkane opowieści są kameralne i zarazem epickie. „Financial Times” opisał pracę artysty w następujących sposób: „opowiada on w sposób niezwykły o niezwykłych rzeczach.” Jednym z ważniejszych wydarzeń w dotychczasowej pracy artysty była możliwość przygotowania i zaprezentowania własnej choreografii w czasie ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich w Londynie w 2012 roku, która została entuzjastycznie przyjęta przez krytykę.
Khan jest laureatem wielu nagród, w tym m.in. Olivier Award, The Bessie Award, prestiżowej ISPA (Międzynarodowego Stowarzyszenia Sztuk Performatywnych), nagrody Herald Archangel Award na Międzynarodowym Festiwalu w Edynburgu, South Bank Sky Arts Award oraz sześciu nagród Critics’ Circle National Dance Awards. W 2005 otrzymał tytuł Członka Orderu (MBE) za zasługi na rzecz tańca. Przyznano mu również tytuł honorowego absolwenta Roehampton University i De Montfort University oraz Honorowegp Członka Trinity Laban (londyńskiej szkoły tańca i muzyki).
Akram Khan jest artystą stowarzyszonym z Sadler’s Wells London.
 
Nagrody
  • Akram Khan – Critics’ Circle National Dance Award 2012 dla najlepszego tancerza (DESH), nagroda ISPA 2011 dla wybitnego artysty
  • Dust (część spektaklu English National Ballet zatytułowanego Lest We Forget) – Critics’ Circle National Dance Award 2014 za najlepszą choreografię współczesną
  • DESH – Olivier Award 2012 dla najlepszej produkcji tanecznej, The Bessie Award 2014 dla wybitnej produkcji
  • Vertical Road – Critics’ Circle National Dance Award 2011 dla najlepszej współczesnej choreografii, Danza & Danza Award 2010 dla najlepszego spektaklu, The Age Critics Award 2010 za najlepszą choreografię
  • Gnosis – South Bank Sky Award 2011 w kategorii taniec, Herald Archangel Award na Międzynarodowym Festiwalu w Edynburgu w 2014

***
Akram Khan Company – zespół założony w sierpniu 2000 roku przez choreografa Akrama Khana i producenta Farooqa Chaudhry. Formacja słynie z przełamywania stereotypów i bezkompromisowej narracji artystycznej. Przygotowuje wnikliwe, prowokacyjne i ambitne realizacje taneczne, wystawiane na scenach całego świata. Akram Khan podejmuje uniwersalne tematy dotyczące ludzkości i pracuje nad nimi z różnymi artystami, wydobywając z nich za każdym razem nieoczekiwane możliwości, dzięki wykorzystania różnych kultur i dyscyplin sztuki. Język tańca w każdej realizacji Akrama Khana jest związany z klasycznym tańcem kathak oraz tańcem nowoczesnym i ciągle ewoluuje, aby przekazywać przemyślane i odważne idee, co przynosi mu międzynarodowe uznanie i sławę, jak również artystyczne i komercyjne sukcesy.
Zespół Akrama Khana otrzymał kilka prestiżowych nagród, w tym Nagrodę Krytyków The Age za najlepsze nowe dzieło (Verticai Road) na Festiwalu Sztuki w Melbourne w 2010 roku oraz Nagrodę Helpmanna za najlepszą choreografię w dziele tanecznym (zero degrees) na Festiwalu w Sydney w roku 2007.
 


Do góry

{banners_down}

design by fast4net