Spektakle
Drukuj Zmniejsz tekst Powiększ tekst
Kup bilet

SAMSON I DALILA
Opera

Kompozytor:
Camille Saint-Saëns

Autor libretta:
Ferdinand Lemaire

Data premiery:
30.03.2019

Realizatorzy:
Kierownictwo muzyczne:
Vladimir Kiradjiev

Reżyseria:
Marek Weiss

Choreografia:
Izadora Weiss

Dekoracje:
Marcel Sławiński, Katarzyna Sobańska 

Kostiumy:
Izadora Weiss  

Asystent reżysera:
Adam Grabarczyk, Waldemar Stańczuk

Asystent dyrygenta:
Marta Kosielska

Przygotowanie chóru:
Maciej Salski

Inspicjent:
Zbigniew Pawełczyk, Andrzej Kowalik



OPERA W 3 AKTACH
Grand opera bez happy endu…
Pewien stary meloman zwrócił moją uwagę na temat Samsona, mówiąc mi o libretcie Woltera; naszkicował nawet wstępny scenariusz na mój użytek. Tak Saint-Saëns pisał w liście do Henri Colleta, zdradzając jednocześnie swoje pragnienie, by w Samsonie i Dalili nawiązać do tradycji oratorium. Stąd zapewne dzieło nie będąc „operą akcji” w swej konstrukcji zawiera więcej walorów czysto melodycznych niż dramatycznych, przewagę muzycznej nastrojowości niż żywej akcji scenicznej. Zresztą libretto opery zamówione u Ferdinanda Lemaire’a uwzględniało liczne sugestie kompozytora, a oparte jest na XVI rozdziale Księgi Sędziów, skąd czerpie tylko najistotniejsze epizody: zwycięstwo Samsona, zdradę Dalili, zemstę i śmierć Samsona. Saint-Saëns tworzył – z większymi i mniejszymi przerwami – Samsona i Dalilę w latach 1868- 1875, by ostatecznie, pod wpływem i z protekcją Franciszka Liszta, oddać swoje dzieło publiczności 2 grudnia 1877 roku na prapremierze w Hoftheater w Weimarze. W ojczyźnie kompozytora – Francji opera trafiła na scenę dopiero 13 lat później; w Operze Paryskiej uroczysta premiera odbyła się w 1892 roku. Opera Saint-Saënsa, mimo efektownej widowiskowości, wielkiej efektowności partii głównych bohaterów i niezwykłej nastrojowości muzycznej nie od razu zdobyła sobie pełne powodzenie. Kolejne jednak realizacje dzieła szybko przyniosły Samsonowi i Dalili zasłużone uznanie krytyki i powodzenie u publiczności ciekawej biblijnych wątków – zauroczonej muzyką, atrakcyjną scenerią i wokalnym popisem głównych bohaterów. Samson i Dalila to typ wielkiej opery historycznej, choć jak przystało na dzieła tego okresu, zawiera sporą porcję operowej liryki. Polska poznała operę po włosku – w Warszawie w 1903 roku, a po polsku – we Lwowie w 1906. Po wojnie operę Saint-Saënsa wystawiła w 1985 Opera Bałtycka – ze Stefanią Toczyską oraz Opera Wrocławska w 1994 – z Ewą Podleś w partii Dalili.


SYNOPIS

 

akt pierwszy

W Ghazie, na wielkim placu przed świątynią filistyńskiego bożka Dagona, Hebrajczycy opłakują swój ciężki los w niewoli Filistynów. Samson – siłacz obdarzony nadludzka mocą – płomiennymi słowami wzywa lud izraelski, aby porzuciwszy bezpłodne skargi i narzekania, zebrał siły do zbrojnej walki o wolność. Udaje mu się poruszyć  bierny tłum, obudzić na powrót  odwagę i nadzieję w sercach współbraci.
Pojawia się Abimelech, okrutny satrapa Ghazy. Gromi  Hebrajczyków za podniesiony nocą tumult i szydzi z żydowskiego Boga. Samson przestrzega  Abimelecha przed gniewem Jehowy, a gdy wściekły satrapa rzuca się nań z bronią, siłacz wyrywa mu miecz i na stopniach świątyni  kładzie go trupem.  Upojeni tym pierwszym zwycięstwem, Hebrajczycy pod wodzą Samsona ruszają do dalszej walki.

Do świątyni  Dagona  wchodzi stary arcykapłan i wzburzonym głosem wyrzuca Filistynom bierność i tchórzostwo. Gdy goniec informuje go o kolejnych zwycięstwach Samsona, arcykapłan rzuca  straszliwe przekleństwa na głowy zbuntowanych Żydów i ich przywódcę.
Nadchodzą starcy hebrajscy, zanosząc  dziękczynne modły za szczęśliwą odmianę losu. Powracają też zwycięscy Hebrajczycy z Samsonem na czele. Sprytni Filistyni ukrywają więc  swa nienawiść  i żądzę zemsty; ich dziewczęta wieńczą  Hebrajczyków kwiatami i tańczą na ich cześć, a najpiękniejsza z nich – Dalila, ofiarowuje Samsonowi swoją  miłość.

Nie zważając na przestrogi mądrego hebrajskiego starca,  Samson poddaje się czarowi  pięknej Filistynki.

akt drugi

W swoim domu, w zacisznej dolinie Soreku, Dalila oczekuje Samsona. Niegdyś to on wzgardził jej miłością, teraz ona pragnie zaspokoić swoja dumę, ujrzeć  niezwyciężonego siłacza u swoich stóp i zemścić się na nim za klęskę Filistynów, a jeszcze może bardziej  - za własną urazę.

Stary arcykapłan Dagona nakłania Dalilę, aby jak najszybciej postarała się wydobyć od Samsona tajemnicę jego nadludzkiej siły; wówczas możliwe będzie jego pokonanie.
Pojawia się Samson, dręczony rozterką i walka wewnętrzną między namiętnym uczuciem do Dalili a swym sumieniem i poczuciem obowiązku wobec  współbraci. Dalila roztacza przed nim cały swój uwodzicielski kunszt, podsyca jego namiętność obietnicami  rozkoszy, żąda jednak dowodu miłości i całkowitego oddania w postaci… wyznania, w czym tkwi tajemnica  siły bohatera.

Samson ulega pokusie i wbiega do domu Dalili w ślad za piękną kusicielką. Po niedługiej chwili Dalila przyzywa kryjących się w pobliżu filistyńskich żołnierzy. Siłacz nie jest już zdolny do oporu – obcięcie włosów podczas snu pozbawiło go nadprzyrodzonej mocy.

akt trzeci

Pojmany i oślepiony Samson musi teraz w więzieniu obracać ciężkie żarna. Najgorsza jednak męką są dlań pełne wyrzutów głosy uwięzionych współtowarzyszy, potęgujące jego poczucie winy.
W wielkiej Sali świątyni Dagona Filistyni święcą swój triumf i cieszą się z poskromienia buntu. Tańce kapłanek ku czci Dagona przeradzają się stopniowo w dzikie bachanalia.

Arcykapłan każe przyprowadzić  Samsona, aby móc do syta  rozkoszować się jego upadkiem i bezsilnością. Szydzi z dawnego kochanka także Dalila, wyśmiewa go cały tłum pijanych filistyńskich dostojników. Kiedy jednak  całe towarzystwo zaczyna bluźnić przeciw  Bogu Izraela, Samson  w gorącej modlitwie go, by jeszcze raz użyczył mu swej łaski.  I oto nagle Samson odzyskuje utracone moce; opiera się o kolumny unoszące strop sali i nadludzkim wysiłkiem je łamie.

Wśród krzyków przerażenia zebranych sklepienie sali zapada się, grzebiąc  bluźnierców – i samego Samsona – pod gruzami świątyni.


na podstawie: Józef Kański
Przewodnik operowy, PWM 1997, Warszawa

 

 

Samson:
James Lee, Dominik Sutowicz

Dalila:
Bernadetta Grabias, Agnieszka Makówka, Olga Maroszek

Arcykapłan:
Stanisław Kierner, Zenon Kowalski, Rafał Songan

Abimelech:
Andrzej Kostrzewski, Łukasz Motkowicz, Przemysław Rezner

Starzec:
Rafał Pikała, Grzegorz Szostak

Posłaniec:
Przemysław Cierzniewski, Krzysztof Dyttus

Filistyn Pierwszy:
Dawid Kwieciński, Adam Józef Węgliński

Filistyn Drugi:
Arkadiusz Anyszka, Andrzej Kostrzewski



Soliści, Chór, Balet i Orkiestra Teatru Wielkiego w Łodzi


Do góry

Przejdź na stronę: EdukacjaPrzejdź na stronę: Wirtualny spacer po Teatrze WielkimPrzejdź na stronę: Galeria plakatuPrzejdź na stronę: Galeria plakatu

design by fast4net