FEnIKS

Konkurs architektoniczny z jesieni 1948 roku nie przyniósł głównej nagrody – żaden z 17 projektów nie spełnił w pełni oczekiwań jury. Przyznano natomiast dwie równorzędne nagrody II oraz nagrody III, IV i zakupiono trzy kolejne prace. Ostatecznie w 1949 roku przygotowanie projektu realizacyjnego powierzono zespołowi łódzkich architektów: Józefowi i Witoldowi Korskim (ojciec i syn) oraz Romanowi Szymborskiemu. Nowy projekt został zatwierdzony pod koniec 1949 roku. Już w sierpniu 1949 roku ogrodzono plac przyszłej budowy, a w 1950 roku ruszyły zasadnicze roboty konstrukcyjne – prowadzone w szybkim tempie, także dniem i nocą w systemie trójzmianowym.

Kluczowa zmiana nastąpiła w 1954 roku, gdy uchwałą prezydium Rady Narodowej miasta Łodzi zamieniono przeznaczenie budynku z teatru dramatycznego na operowy. Mimo zaawansowanego stanu budowy, zdecydowano się na gruntowne przekształcenia: zredukowano liczbę miejsc na widowni do 1300 (m.in. dla poszerzenia fosy orkiestrowej), a rozbudowane zaplecze techniczne umieszczono w oddzielnym budynku.

Ta zmiana zdeterminowała charakter teatru – powstała jedna z większych scen operowych w Europie, wyposażona w pełną mechanizację, liczne zapadnie sceniczne, scenę obrotową o średnicy 16 metrów oraz miejsce dla pełnego składu orkiestry symfonicznej.

Budowa, mimo że Teatr Narodowy stanowił "znaczącą pozycję każdego kolejnego wieloletniego planu gospodarczego", trwała aż 18 lat. Pierwsze przedstawienie odbyło się 19 stycznia 1967 roku – w 22. rocznicę wyzwolenia Łodzi. Gmach otrzymał nową nazwę: Teatr Wielki.

Obecna adaptacja i modernizacja przestrzeni budynku w ramach programu FEnIKS kontynuuje wieloletnią dbałość o ten ważny dla Łodzi gmach, dlatego warto przy tej okazji przypominać jego historię.

Opracowano na podstawie: Theatre Architecture in Central Europe, Teatr Wielki w Łodzi, https://www.theatre-architecture.eu/ [dostęp: 6.02.2026]
 

Projekt dofinansowany przez Unię Europejską i realizowany w ramach działania FENX.07.01 Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej, priorytet FENX.07 Kultura, Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.